De nieuwe Zwarbaard is een Aziaat

‘Treasure Island’, ‘Blackbeard’ en ‘Pirates of the Caribbean’ zijn enkele bekende piratenfilms die we allemaal ooit wel een keertje gezien hebben. Ze geven ons een romantisch beeld van de tijd toen piraten met houten been en doodshoofdvlag op grote driemasters over de oceanen zwierven. Al deze films belichten piraterij vanuit een historisch perspectief. Ze spelen zich af rond de zeventiende en achttiende eeuw. Maar hoe is het met deze problematiek in de 21^e eeuw gesteld?Wist u dat er regio’s in de wereld zijn waar dit onderwerp nog steeds zeer actueel is en een groot probleem vormt voor de overzeese handel? Internationale vrachtschepen zijn dezer dagen niet zo blij bij het vernemen van bepaalde bestemmingen. Vooral Zuid- en Zuidoost-Azië (de Zuid-Chinese Zee), delen van Zuid-Amerika, de Indische Oceaan en het zuiden van de Rode Zee zijn gevreesde gebieden. De vrachtschepen worden er vaak bedreigt door kleine motorboten die moeilijk te onderscheiden zijn van vissersbootjes. De piraten komen zo dikwijls onopgemerkt aan boord en enteren vervolgens het schip.

  

 In de periode tussen 1993 en 2003 is het aantal aangegeven gevallen van piraterij verdriedubbeld. In 2004 werden in totaal 251 gevallen gemeld waarvan er zeventig plaatsvonden in Indonesische wateren. Deze spectaculaire stijging is een gevolg van de machtsafname van de westerse marines. Vooral de Royal Navy (de Britse zeemacht) heeft ten opzichte van het begin van de twintigste eeuw zijn sterkte verloren. Deze machtsafname was een resultaat van het einde van de Koude Oorlog. Hierdoor hadden verschillende landen geen uitgebreide vloot meer nodig en verdween een groot deel van de controle die ze uitoefenden op zeevaartroutes die hun territoriale wateren doorkruisten. De handel daarentegen nam tijdens deze periode gestaag toe. Deze twee factoren zorgden ervoor dat het voor zeerovers gemakkelijker werd om schepen te benaderen en eventueel te overmeesteren. Rik Nuyts (23) studeerde aan het Maritiem Instituut te Vlissingen. Hij deed enkele keren stage op vrachtschepen die wereldwijd gingen laden en lossen. Ook hij kwam in contact met moderne piraterij. Hij vertelt ons zijn ervaringen. Nuyts: Er zijn een paar gebieden en zeeën in de wereld, vooral in Azië aan de kanten van Indonesië, waar piraterij nog altijd bestaat. Het zijn van die louche mensen die met speedboten zonder lichten rond je schip komen varen. Vervolgens proberen zij aan boord te komen om onopgemerkt te stelen. Soms trachten zij ook het schip te overmeesteren. Er zijn enkele gevallen bekend van schepen die gewoon verdwijnen. Ze worden geënterd en dan helemaal overschilderd. Onder valse papieren worden ze dan terug te water gelaten. Ik heb het zelf ooit een keer meegemaakt toen we in Vietnam voor anker lagen. Er zijn toen vreemden aan boord gekomen vanuit kleine bootjes. Ze hebben toen heel veel materiaal gestolen. Vooral touwen en trossen maar ook apparatuur zoals boormachines waren weg. Toen was het groot alarm natuurlijk. Er bestaan procedures in dergelijke gevallen. We moesten allemaal op een centrale plek verzamelen en daarna in groepjes patrouilleren om te zien of er nog ‘piraten’ aan boord rondspookten. Zonder wapens of zo want die zijn verboden op Nederlandse koopvaardij. Eigenlijk maak je dus geen schijn van kans als ze proberen het schip te overmeesteren. We kunnen enkel met brandweerslangen proberen hen weg te spuiten. Dat is onze enige vorm van verdediging.  

 

 

Ook Albert Ubbels (37), machinist, ligt ’s nachts vaak te piekeren over de toenemende agressie op zee. “De Piraterij neemt toe en zeerovers worden steeds gewelddadiger”, zegt hij. “Toen ik met varen begon, kwam het ook voor. Maar niet op zo’n schaal als nu. En zeker niet zo gewelddadig.” Volgens hem zijn er drie soorten piraterij.”Je hebt de corruptie bij de lokale autoriteiten, de criminaliteit rondom de ankerplaats en de klassieke piraterij waarbij overvallers schepen enteren.”Ubbels: Om met het eerste te beginnen: corruptie vind je op de hele wereld. Alleen gaat het in het ene land veel openlijker dan in het andere. In Conakry, de haven van Guinee in West-Afrika, zag ik dat ambtenaren in het havenkantoor ons geld in stapeltjes uittelden. Dit is voor die en dat voor die. En de volgende dag wilden ze weer geld. In Nigeria zijn ze even corrupt, maar daar betaal je meestal maar één keer en ben je van het gezeur af. Ander voorbeeld: in Indonesië worden ‘s nachts je trossen gestolen. Die kun je dan de volgende dag in het marinekantoor in de haven terugkopen. De criminaliteit bij de ankerplaats heeft in de regel betrekking op gelegenheidsdieven die een kans wagen. Ze proberen ‘s nachts aan boord te klauteren. De buit bestaat meestal uit trossen, gereedschap en zaken zoals poten verf. Vaak komen ze de goed afgesloten vertrekken van de bemanning of de brug niet in. Toen ik nog bij Seatrade werkte, zijn we weer een keer ’s nachts beroofd toen we voor anker lagen bij een fruitterminal in Italië. Niemand heeft de insluipers gehoord, maar toen we ’s ochtends wakker werden, bleek dat ze alles overhoop hadden gehaald. Er stond allerlei buit gereed om meegenomen te worden. Kennelijk waren ze tijdens de klus gestoord en waren ze hem gesmeerd. De derde, klassieke vorm van piraterij boezemt zeelieden tegenwoordig de meeste angst in. Razendsnelle speedboten met tot de tanden bewapende zeegangsters enteren schepen. Soms nemen ze genoegen met een deel van de lading of de bezittingen van de bemanning. Soms zetten ze de opvarende overboord en stelen het schip met lading en al. Piraten voeren geen licht, maar je kunt ze met je radar peilen. Als je ze in de gaten hebt, moet je dat meteen laten merken door een schijnwerper op hun boot te richten. Meestal gaan ze er dan vandoor. Kapiteins proberen ook om te ontkomen door meer knopen te maken of door te zigzaggen. We hebben geen wapens aan boord. Dat mag trouwens ook niet. Sommige schepen hebben één pistooltje, in de kluis van de kapitein. Maar door wapens escaleert de zaak alleen. Gelegenheidsdieven kun je wegjagen door je eens flink kwaad te maken. Professionele zeerovers schrik je echt niet af met een geweer. En ik zie ons voorlopig ook nog geen mariniers meenemen.Toch zijn er mensen die initiatieven willen ondernemen om piraterij tegen te gaan.

In juni van 2005 riep de toenmalige Amerikaanse minister van defensie, Donald Rumsfeld, Thailand en de omliggende landen op tot een samenwerkingsakkoord. Hij wilde de Amerikaanse marine inschakelen om de Straat van Malakka te bewaken. Dit is een lange zeestraat tussen Maleisië, Singapore en Indonesië die bij vele schepen op de route ligt maar waar piraterij een veel voorkomende activiteit is. Blijkbaar is de vertrouwensband tussen Amerika en de Aziatische landen niet echt goed want Maleisië en Indonesië wilden niet van zo’n akkoord met de VS weten. Ze beseffen blijkbaar wel dat er een probleem is want Maleisië heeft Thailand wel gevraag, samen te werken om te patrouilleren aan de in- en uitgangen van de Straat van Malakka. Ook Somalië maakt sinds kort jacht op piraten. Het land deed hiervoor beroep op het Amerikaanse bedrijf Topcat Marine Service. Het gaat op zoek naar een moederschip waarvan de motorboten vertrekken die schepen gaan overvallen. Het aantal gevallen van piraterij voor de kust van Somalië was in 2005 sterk gestegen. Onder andere een voedselschip van de Verenigde Naties en een luxe cruiseschip werden aangevallen. Ze werden bestookt met granaten en machinegeweren. 

Piraterij valt niet goed te praten maar het heeft wel voor enkele belangrijke wendingen in de geschiedenis gezorgd. Zo hebben ook onze noorderburen een belangrijk aandeel gehad in de geschiedenis van de piraterij. Niet alleen de Vliegende Hollander (bekend piratenschip) maar ook Willem Van Oranje zou een piratenverleden hebben. Arne Zuidhoek is een Nederlandse schrijver die na een loopbaan in de koopvaardij een aantal boeken omtrent zeevaart gepubliceerd heeft. Zo schreef hij onder andere de Piraten Encyclopedie. Hij zegt het volgende:”Aan piraterij is de oprichting van de staat der Nederlanden te danken.” Zuidhoek: Willem Van Oranje was een reder die onrechtmatige kapersbrieven leverde aan zeelieden, de Watergeuzen, waarmee die zich veroorloofden op rooftocht te gaan. Met de opbrengst financierde hij de opstand tegen de Spanjaarden. Naar de huidige maatstaven was Van Oranje een terrorist. Een zeerover werkt voor zichzelf. Daarom was Piet Hein geen piraat toen hij de zilvervloot veroverde op de Spanjaarden. Hij was een doortastende ambtenaar die in opdracht werkte van de West-Indische Compagnie. Die figuren waren grote helden. Maar de kleine man die voor eigen rekening en risico werkte op zee werd aangeduid als piraat. Dat moeten we niet romantiseren zoals in films, ze werden rover omdat ze vaak niet langer onder het bevel van een koning of regent wilden staan die hen uitbuitte. Hun soms geweldadige optreden is niet goed te praten, maar velen van hen vochten voor hun vrijheid en soms gewoon om te kunnen eten. Bij de tien internationaal meest legendarische piraten in de zeventiende en achttiende eeuw behoren minimaal vier Nederlanders en De Graaf was zeker de belangrijkste. Hij was meer dan tien jaar kapitein en vlootvoogd over soms tientallen piratenschepen tegelijk. Dat was een grote prestatie. 

Volgens Historici zou piraterij ontstaan zijn bij de Vikingen. De eerste bekende piraat was Awilda. Hij leefde ongeveer vierhonderd jaar na Christus. Na hem kwamen er nog figuren die momenteel tot de verbeelding spreken. Namen zoals Baltazar de Cortes, Khair ad Din (Barbarossa / Roodbaard), Albert W. Hicks en Davey Jones om er maar enkele te noemen. De allerbekendste is natuurlijk Edward Teach, beter bekend als Zwartbaard. Zijn volgelingen zetten zijn bloeddorstige rooftocht nog steeds verder maar momenteel is vooral Azië het strijdtoneel. De buit is niet langer goud maar drugs en smokkelwaar.